فشار خون

فشار خون بالا، پرفشاری خون یا هایپرتنشن بیماری مزمن بالا رفتن فشار خون در شریان ها میباشد. در واقع فشار خون سنجش نیرویی است که بر دیواره های سرخرگ وارد می شود. بالا یا پایین بودن غیر عادی این نیرو مستلزم رجوع به پزشک است. فشار خون بالا را قاتل خاموش میدانند چرا که علامت بارزی ندارد و فرد مبتلا احتمالا طی یک معاینه متداول پزشکی متوجه این مشکل خود میشود. فشار خون طبیعی هر انسانی باید ۸۰/ ۱۲۰ باشد یا به عبارت دیگر، فشار بزرگ یا سیستولی (ماکزیمم) ۱۲۰  میلی‌مترجیوه و فشار کوچک یا دیاستولی (مینیمم) ۸۰ میلی‌متر جیوه است؛ در این صورت احتمالا فرد مبتلا به فشارخون بالا یا فشار خون پایین است. البته تخطی از مقدار ذکر شده لزوما به معنی ابتلا به بیماری فشار نیست و شاید در آن لحظه عامل دیگری باعث این عارضه شده باشد. بنابراین تشخیص بیماری نیاز به بررسی دقیقتر پزشکی دارد. امروزه پرفشاری خون بیماری رایج قرن شده که میزان مرگ و میر را متاسفانه افزایش داده است. افزایش فشار خون منجر به افزایش مقاومت در برابر جریان خون می‌شود و این مقاومت خطر ایست قلبی، سکته مغزی و نارسایی قلب و بیماری‌های مزمن کلیه را بیشتر می‌کند.

 

اگر همواره فشار بزرگ یا سیستولی فرد بزرگسال بیشتر از 140 میلیمتر جیوه باشد گفته میشود که وی مبتلا به فشار خون بالا است. فشار خون بالا خود به دسته ی فشار خون اولیه و فشار خون ثانویه تقسیم میشود؛  فشارخون اولیه همان پرفشاری شایع و رایج است که تقریبا 90% افراد درگیر آن هستند. معمولا در سن بالا مبتلا میشوند و دلیل خاصی برای آن ذکر نشده است؛ اما در کل برخی از عوامل در بروز این فشار خون اولیه تاثیر دارند از جمله:سابقه خانوادگی (ژنتیک)، عوامل محیطی، سبک نامناسب زندگی، افزایش وزن، خوردن غذاهای پرنمک به مدت طولانی، مصرف سیگار  الکل و ساید دخانیات.

فشار خون ثانویه نشانه ی وجود یک بیماری دیگر در بدن است. به این معنا که یک بیماری دیگر باعث بروز فشار خون از نوع ثانویه شده است. نارسایی کلیه، کم‌کاری تیروئید، بیماری‌های غدد، بیماری‌های قلبی ـ ریوی، بعضی از داروها و... از جمله بیماری های هستند که باعث ابتلا به پرفشاری ثانویه می‌شوند. همچنین احتمال ابتلا به فشار خون بالا در خانم های باردار نیز وجود دارد که به مسمویت حاملگی شناخته شده و معمولا از نیمه ی دوم بارداری به بعد رخ میدهد. در این صورت مادران باردار غیر از فشار خون بالا دفع پروتئین از ادرار نیز دارند. فشار خون بالا در مادر باردار خطرناک بوده و اگر درمان نشود احتمال مرگ مادر و جنین وجود دارد. علامت‌های شایع فشارخون بارداری عبارتند از: ادم (تجمع مایع در بافت و تورم اندام) در اندام‌ها بخصوص اندام تحتانی، سردرد، تاری دید و در حالت شدید تشنج و اختلال هوشیاری و نهایتا مرگ است.

blood-presure-fruitعلاوه بر فشار خون بالا، فشار خون پایین نیز در برخی از افراد وجود دارد. این دسته از افراد اکثر مواقع کسل بوده و حتی از حال میروند. فشار خون پایین علامت دار است از جمله: بی‌حالی شدید توام با ضعف، سرگیجه، سیاهی‌رفتن چشم،  گاهی هم اختلال در سطح هوشیاری و در مرحله آخر عارضه‌ای به نام سنکوب است. البته خون ریزی خیلی زیاد (مثلا در اثر تصادف یا سایر جراحات) نیز میتواند منجر به افت فشار شود.  این نوع خونریزی بسیار خطرناک بوده چرا که باعث کاهش حجم خون، افت فشار و در نهایت مرگ میشود. برخی از بیماری ها مانند اسهال و استفراغ نیز منجر به کاهش آب بدن و در نتیجه افت فشار میشوند.در این صورت توصیه میشود که با مصرف مایعات مناسب سعی به جبران آب از دست رفته ی بدن کنید.

تغییر سبک زندگی، پیروی از رژیم غذایی سالم و اجتناب از فست فودها و غذاهای اینچنینی، حذف یا به حداقل رساندن نمک، گنجاندن میوه و سبزیجات در برنامه ی غذایی روزانه، ورزش مرتب، اجتناب از دخانیات و الکل و دوری از عوامل استرس زا همگی به رفع مشکل فشار خون بالا در افراد مبتلا کمک میکند.